W jakim stopniu odkrywka pod Zgierzem zanieczyści powietrze w Łódzkiem

“W jakim stopniu ewentualna odkrywka pod Zgierzem zanieczyści powietrze w Łódzkiem? - fragmenty wywiadu z profesorem Markiem Jakubowskim z Instytutu Medycyny Pracy.

- Nie ustają protesty przeciw powstaniu kopalni odkrywkowej pod Zgierzem. “Gazeta” dostaje dziennie kilka listów w tej sprawie. Część mieszkańców Adamowa i Bełchatowa twierdzi, że kopalnie nie mają wpływu na ich zdrowie, że nie chorują częściej. Mylą się? O przewidywane skutki, jakie kopalnia może mieć dla Łodzi i okolic, pytamy ekspertów.
Prof. Marek Jakubowski z Instytutu Medycyny Pracy:
- Oczywiście że  się  mylą. Przyznają przecież, że gdy jest suchy i wietrzny dzień, muszą częściej myć okna, bo zalega na nich ciemny pył. Te same drobinki węgla znajdują się w ich płucach. Podejrzewam, że różnica w wyglądzie płuc sąsiada kopalni i człowieka mieszkającego daleko jest taka jak między płucami palacza i niepalącego.

- Czyli chorują częściej?
- Nie uniknie się skutków w postaci schorzeń płuc, uczuleń, chorób układu krążenia. Zapylenie jest dziś jednym z największych zagrożeń środowiskowych. Dane Światowej Organizacji Zdrowia wskazują, że w wyniku zapylenia mieszkańcy Europy żyją krócej średnio o 8,6 miesiąca. Liczbę przedwczesnych zgonów przypisywanych działaniu pyłów określono w 25 krajach Unii Europejskiej na około 280 tys.

- Jaki wpływ na zapylenie powietrza mają kopalnie?
- Cząstki aerozolu zawieszone w powietrzu stanowią mieszaninę powstającą w wyniku rozdrobnienia substancji stałych lub w kondensacji gazowych prekursorów takich jak dwutlenek siarki, tlenki azotu czy amoniak. Cząstki różnią się średnicą, te mniejsze są bardziej niebezpieczne dla zdrowia. Cząstki o dużej średnicy są transportowane w odległości do 10 km od źródła emisji, a te o mniejszej średnicy mogą być przenoszone na znacznie większe odległości. Kopalnia odkrywkowa, a w perspektywie elektrownia, zwiększy zapylenie w Łodzi o pyły powstające w wyniku mechanicznego rozdrobnienia węgla, jak i w następstwie kondensacji gazów.

- Strategia Unii Europejskiej zmierza do zmniejszania o jedną trzecią wpływu tego rodzaju zanieczyszczeń na stan zdrowia. Lokalizacja kopalni odkrywkowej w obrębie dużej aglomeracji idzie dokładnie w przeciwnym kierunku. Jaki wpływ będzie mieć ewentualna kopalnia na region łódzki?
- Do określenia tego potrzeba modeli uwzględniających potencjalną emisję pyłów oraz siłę i kierunek wiatrów. Na razie takich informacji brak. Nawet gdyby trzeba było za badania zapłacić, miasto powinno to zrobić w trosce o mieszkańców. Gdyby pojawił się pomysł budowy odkrywki w Podkowie Leśnej, Konstancinie czy Puszczy Kampinowskiej, autor takiej idei zostałby odesłany do Tworek (zakład psychiatryczny-przyp.aut). A gdy chodzi o Łódź i zagrożenia dla Lasu Łagiewnickiego oraz Grotnik czy Sokolnik, czyli naszego Konstancina, nikogo to nie oburza, łącznie z włodarzami Łodzi. Proszę mieć na uwadze, że w gminach z kopalnią, takich jak Kleszczów czy Przykona koło Turku, nie ma wielu mieszkańców. Co z tego, że to bogate gminy, które mają zbiornik wodny w którym nie wolno się kąpać i równe chodniki, skoro ze względu na zagrożenie zdrowia ludzie nie chcą się tam osiedlać. Ci którzy myślą że sprawa kopalń ich nie dotyczy bardzo się mylą i jeśli kopalni nie zatrzymają, odczują to na własnej skórze, a raczej we własnych płucach. Trzeba pamiętać również jakie substancje wydzielają się w procesie spalania kopalin, a są szkodliwe dla zdrowia a nawet życia. Należy przy tym pamiętać, że systemy wychwytujące spaliny nie są w stu procentach skuteczne, bezawaryjne, oraz nie pracują na parametrach idealnych gwarantujących poprawną wieloletnią pracę.

tlenek węgla (CO) - bezwonny i bezbarwny gaz groźny dla zdrowia i życia, gdyż blokuje transport tlenu w układzie krwionośnym, powoduje zawroty głowy i omdlenia, często śmierć;

tlenki azotu (NOx) o różnym składzie - występują jako mieszaniny; lekarze przyjmują, że są one 10-krotnie bardziej toksyczne niż tlenek węgla; nawet krótkotrwałe wdychanie wyższego stężenia może spowodować obrzęk płuc i śmierć; dłuższe przebywanie w niższych stężeniach prowadzi do rozwijających się schorzeń płuc, np. rozedmy;

lotne węglowodory - związki silnie kancerogenne; pewne ich frakcje powodują poważne uszkodzenia układów krwionośnego, oddechowego i chłonnego oraz choroby nadnerczy;

tlenki siarki (SOx) - bardzo szkodliwe związki gazowe, które w połączeniu z parą wodną i wilgocią tworzą trujące i żrące kwasy, uszkadzające nabłonki i tkanki wewnętrzne;

ozon (O3) - wysoce szkodliwy gaz ze względu na bardzo silne właściwości utleniające i wysoką aktywność chemiczną; uszkadza nabłonki, tkanki, upośledza układ odpornościowy, wywołuje alergie, choroby nowotworowe; wdychanie w dużych stężeniach może prowadzić do zgonu;

sadza (pyły lotne) - cząstki stałe, niosące na swojej powierzchni wymienione powyżej substancje toksyczne; osądzają się w drogach oddechowych, głównie w oskrzelach i płucach, wywołując wiele schorzeń i dolegliwości, w tym choroby nowotworowe

Gazeta Wyborcza Łódź, nuclear.pl

Więcej o zagrożeniach występujących w procesie spalania węgla: Koszty zdrowotne wytwarzania energii elektrycznej w Polsce